Publicaties
Antisemitisme is terug van nooit echt weggeweest
0 Reacties
Snijpunt
maatschappij

Antisemitisme is terug van nooit echt weggeweest

De huidige malaise in de wereld zorgt voor een nieuwe golf van Jodenhaat. Het is een combinatie van nooit helemaal uit Europa verdwenen vooroordelen en ‘nieuw antisemitisme’ bij moslims.

Joden zijn in de geschiedenis altijd al een zondebok geweest voor regimes die crisissen trachtten te bezweren. Dat was het geval met de pogroms in het tsaristische Rusland, de Neurenberger Rassenwetten van nazi-Duitsland en het diaboliseren van Joden door Arabische regimes als kritiek op de Israëlische Staat.

Het klimaat van angst en ongeleide woede dat sinds de bankencrisis en de vluchtelingencrisis over de westerse wereld hangt, heeft de poorten wijd opengezet voor een nieuwe golf van antisemitisme.

In Duitsland wordt het Joden afgeraden om nog langer met een keppeltje over straat te lopen. Frankrijk heeft volgens zijn eigen president af te rekenen met “een heropflakkering van het antisemitisme zonder voorgaande sinds de Tweede Wereldoorlog”. In Nederland en het Verenigd Koninkrijk worstelen partijen als GroenLinks en Labour met de odeur van Jodenhaat die rond sommige van hun leden hangt. En in België waarschuwt het Interfederaal Gelijkekansencentrum Unia voor een duidelijke opstoot van het antisemitisme in de samenleving.

Palestijns-Israëlisch conflict

In een recent onderzoek bij meer dan 16.000 Europese Joden geven negen op de tien ondervraagden aan dat naar hun aanvoelen de Jodenhaat is toegenomen in hun land. Het lijkt erop dat, ondanks de gruwelen van de Holocaust in het lessenpakket op school, antisemitisme nooit helemaal is verdwenen uit Europa.

Maar het zijn niet alleen geesten uit een duister verleden die opnieuw komen spoken. Met de aanwezigheid van significante groepen moslims op het continent heeft ook het zogenaamde ‘nieuwe antisemitisme’ zijn intrede gedaan. Dat ressentiment heeft zijn wortels in het salafo-wahabisme en het Palestijns-Israëlische conflict.

Het zijn niet alleen geesten uit een duister verleden die opnieuw komen spoken

Hoe wijdverbreid die haat heeft wortel geschoten, ondervond Vlaanderen in mei 2016. Zakia Belkhiri, een assertieve en flamboyante moslima, werd in één klap een heuse ster nadat ze selfies had genomen van zichzelf en Vlaams Belangfrontman Filip Dewinter op een betoging tegen de Moslim Expo in Antwerpen. Amper een week later kwam de ‘selfiemoslima’ terecht in een mediastorm omdat ze op Twitter haatdragende boodschappen had verspreid genre: “Hitler didn’t kill all the jews, he left some. So we know why he was killin’ them #fuckers”.

Amalgaam met antizionisme

Dat Zakia Belkhiri niet de enige is die met zulke verwerpelijke gedachten rondloopt, blijkt uit de studie Antisemitism and Immigration in Western Europe Today. Moslims koesteren naar verhouding vaker antisemitische vooroordelen en raken vaker betrokken bij antisemitisch geweld. Het loutere bestaan van de staat Israël lijkt op zich al haat op te roepen bij moslims en een deel van populistisch links. Het is ook in die hoek dat vaak een amalgaam wordt gemaakt van antizionisme en antisemitisme.

Het amalgaam tussen antizionisme en antisemitisme is een tweesnijdend zwaard. Enerzijds is het geclaimde antizionisme maar al te vaak een dekmantel om onversneden Jodenhaat te verspreiden. Anderzijds is de claim van antisemitisme ook het perfecte middel om gerechtvaardigde kritiek op de staat Israël de mond te snoeren.

Antizionisme is al te vaak een dekmantel voor onversneden Jodenhaat

Om een einde te maken aan deze verstrengeling stelde de International Holocaust Remembrance Alliance (IHRA) een, volgens hen, alomvattende definitie op van antisemitisme. Probleem is dat er op die definitie ook heel wat valt aan te merken. Zo stelt het IHRA onder meer dat er “van Israël geen gedrag mag worden verwacht dat van geen andere democratische staat wordt verlangd”. Er moet dus met een objectieve bril gekeken worden naar Israël.

De claim van antisemitisme is tegelijk het perfecte middel om kritiek op Israël te smoren

En net daar wringt het schoentje. Israël is een land dat eigenlijk niet valt te beoordelen naar de maatstaven die men voor andere (democratische) landen hanteert. Het is haast onmogelijk om het objectief te bekijken. De Israëlische staat is namelijk een buitenbeentje, en dat begint al met haar ontstaansgeschiedenis. Die is een schoolvoorbeeld van de tijd toen men zich in witte koloniale kringen het recht voorbehield om de wereld naar eigen goeddunken op te delen. Het liefst zonder rekening te houden met de “minderwaardige” lokale bevolking. Problemen van het eigen continent werden weinig subtiel overgeheveld naar een ander continent.

Zeggen dat Israël het niet al te nauw neemt met de rechten van haar Palestijnse bevolking is bovendien een understatement van formaat. In het World Report 2019 van Human Rights Watch staat daarover te lezen: “The Israeli government continued to enforce severe and discriminatory restrictions on Palestinians’ human rights; restrict the movement of people and goods into and out of the Gaza Strip; and facilitate the unlawful transfer of Israeli citizens to settlements in the occupied West Bank.

Wat het schenden van rechten van Palestijnen betreft, is de Israëlische staat dan ook geen buitenbeentje in de regio. Zo is er de flagrante discriminatie van gevluchte Palestijnen in Arabische gastlanden zoals Libanon en Egypte. Maar zij ontspringen de dans van kritiek.

Individuen zijn nooit collectief verantwoordelijk voor het beleid van een staat

Hoeveel terechte kritiek er ook valt te leveren op de staat Israël; sommige principes zijn te belangrijk om ze opzij te schuiven. Eentje daarvan is dat individuen nooit collectief verantwoordelijk zijn voor het beleid van een staat. Al helemaal niet als ze er niet wonen. Het Palestijns-Israëlische conflict overhevelen naar onze straten, lost daar niets op. Het bemoeilijkt daarentegen het samenleven in onze eigen complexe maatschappij, waardoor de wederzijdse gevoeligheden op scherp worden gesteld.

2.000 jaar aan vooroordelen

En die scherpte heeft al een historische basis. Joden dragen een geschiedenis mee van zo’n 2.000 jaar aan vooroordelen en complottheorieën, vaak ingegoten door culturele interpretaties van het cliché: de Jood als geldwolf, oplichter en bedrieger. Een cliché waarmee ook carnavalesk de spot wordt gedreven.

Of het nu gaat om oud of nieuw antisemitisme, het heeft geen bestaansrecht, net als andere vormen van racisme en discriminatie. Er is geen smoes, geen reden of kritiek om haat of geweld jegens eender welk volk goed te praten. Dus ook hier mag er geen sprake zijn van laf relativisme.

Aanmelden

Registreer je of meld je aan om een artikel te lezen of te kopen.

Belangrijk om weten


Bij aankoop van een abonnement geef je toestemming voor een automatische betaling. Je kunt dit op elk moment stopzetten door contact op te nemen met philippe.vanwalleghem@onserfdeel.be