NL
Veel van wat als ‘typisch Amerikaans’ wordt beschouwd, vindt zijn oorsprong in de Lage Landen. Van architectuur, waterbeheer en de elektrische tram tot de handelsgeest, calvinistische denkbeelden en culturele tradities: Nederland en België hebben hun stempel gedrukt op de Verenigde Staten. Over dat gedeelde verleden en onze blijvende impact hebben we het uitgebreid in het nieuwste nummer van ons tijdschrift.
Dit jaar knalt het vuurwerk op Independence Day extra hard, want de Verenigde Staten vieren hun tweehonderdvijftigste verjaardag. Op 4 juli 1776 verbraken dertien kolonies aan de oostkust van Noord-Amerika hun banden met de Britse kroon en riepen ze hun onafhankelijkheid uit. Kort daarna ontstond een natie die zou uitgroeien tot een wereldmacht.
Sinds Henry Hudson in 1609 met de Halve Maen langs het eiland Manhattan voer, hebben de Lage Landen een sterke band met de overkant van de Atlantische Oceaan. De impact van Amerika* op onze cultuur en samenleving is enorm, maar minder bekend is dat ook de Lage Landen diepe sporen hebben nagelaten in de Verenigde Staten. In dit nummer leggen we er enkele bloot.
Zo was de Amerikaanse Revolutie niet alleen een opstand tegen de Britten, maar ook een politiek experiment dat stevig werd gevoed door de verlichting. De Nederlandse Republiek, met haar republikeinse bestuur en burgerlijke cultuur, (relatieve) religieuze tolerantie en vrijheden op het vlak van handel en meningsuiting, vormde een belangrijke inspiratiebron voor de founding fathers. Lees er hun onafhankelijkheidsverklaring maar op na.
John Adams en andere revolutionairen vonden naast politieke ook financiële steun in Amsterdam. Enkele bankiers gaven grote sommen aan de onafhankelijkheidsoorlog. Zonder die Hollandse gulden was de geboorte van een nieuwe natie wellicht uitgesteld.
De historische band met de Lage Landen is letterlijk in het straatbeeld terug te vinden. Wie door New York wandelt, loopt over de resten van Nieuw-Amsterdam. Broadway heette ooit de Brede weg, en Wall Street verwijst naar de houten verdedigingsmuur die de Nederlandse kolonisten bouwden tegen aanvallen van de Lenape-krijgers en de Engelsen. In dezelfde stad leefden Joris en Catalina van Rapelje. Het echtpaar, gevlucht uit de Spaanse Nederlanden, wordt soms de “Adam en Eva van Amerika” genoemd: meer dan een miljoen Amerikanen zouden van hen afstammen.
Die koloniale aanwezigheid liet ook minder zichtbare sporen na. In het Ramapogebergte in New Jersey leeft een gemeenschap die nog altijd Nederlandse familienamen heeft en van wie de taal zeker tot begin twintigste eeuw Nederlandse elementen bevatte. Het zijn nazaten van de vrije zwarte bevolking van Nieuw-Nederland, al zijn zij zich daar zelf niet meer van bewust.
De Nederlandse Republiek met haar verlichtingsideeën vormde een belangrijke inspiratiebron voor de founding fathers
De invloed van onze contreien reikte tot het Amerikaanse strafrecht. Bij de uitbouw van het gevangenissysteem stond ook een Gents tuchthuis model dat als eerste gevangenisstraf koppelde aan dwangarbeid en gedetineerden onderbracht in individuele cellen. Via Engeland belandde dit achttiende-eeuwse detentiemodel in de VS.
In de twintigste eeuw volgden nieuwe uitwisselingen. Zo staat op een universiteitscampus in Virginia nog altijd het Belgische paviljoen van de Wereldexpo van New York in 1939. Toen werd het onder meer gebruikt om de “beschavingsmissie” in Congo te tonen. Ironisch genoeg groeide het Belgian Friendship Building uit tot een symbool van de Afro-Amerikaanse emancipatie.
Veel Amerikanen worden gedreven door missioneringsdrang, een pioniersmentaliteit en een sterk gevoel van exceptionalisme. Die protestantse ideeën vinden deels hun oorsprong in de Nederlandse calvinistische traditie, die met migranten meereisde naar de Nieuwe Wereld. Deze religieuze erfenis blijft tot vandaag zichtbaar, van de Puritans in Nieuw-Engeland tot de Dutch Reformed Church in het Midden-Westen.
De historische band met de Lage Landen is letterlijk in het straatbeeld terug te vinden
Voor heel wat migranten was Michigan een belangrijke bestemming. In het stadje Holland leven de Nederlandse geschiedenis en identiteit voort met windmolens, tulpenfestivals en christelijke universiteiten. De Vlaamse sporen zijn subtieler aanwezig: in taal, infrastructuur en tradities, zoals het volksspel feather bowling of krulbollen in Detroit.
Ook in de kunsten is de invloed van de Lage Landen groot. Willem de Kooning vertrok in 1926 uit Rotterdam en werd een sleutelfiguur van het abstract expressionisme, de eerste echt Amerikaanse kunststroming met wereldfaam. In de elektronische muziek speelden Belgische en Nederlandse artiesten en labels een rol in de popularisering van house en techno in de Amerikaanse clubs. Festivals als Tomorrowland en Awakenings exporteerden de dancecultuur wereldwijd.
Dit themadossier over de stempel die de Lage Landen drukten op de VS laat zien dat een natie nooit ontstaat en zich ontwikkelt vanuit een isolement, maar het resultaat is van ontmoetingen, conflicten en samenwerkingen voorbij de eigen grenzen.
Wanneer op 4 juli aan het Witte Huis de stars-and-stripes worden gehesen, is het uitkijken naar de toespraak van de president. Benieuwd of hij uit de onafhankelijkheidsverklaring citeert, met name de passages over het recht van elk mens op leven, vrijheid en geluk.
Niet alleen de founding fathers zouden hem dankbaar zijn.
* Sommigen gebruiken liever de termen “Verenigde Staten” en “Verenigdestaats” in plaats van “Amerika” en “Amerikaans”, omdat “Amerika” de VS onterecht zou voorstellen als heel Amerika, dus ook Noord-, Midden- en Zuid-Amerika.
nl
Geef een reactie
Je moet ingelogd zijn op om een reactie te plaatsen.