NL
Van cookie (koekje) tot dollar (daalder): er zijn talloze Nederlandse woorden in het Amerikaans-Engels geslopen. Maar de gemiddelde Amerikaan heeft daar weinig kaas – laat staan peperkoek – van gegeten.
Wat is de invloed van de Lage Landen op Amerika? Pas toen ik naar België verhuisde, begon ik mezelf dat af te vragen. Want als ik eerlijk ben, weten we in Amerika niet zoveel over andere landen, en zeker niet als die landen nog nooit in een Bondfilm te zien zijn geweest.
Volgens mijn tante is België een deel van Frankrijk. Toen ik al een paar jaar in Vlaanderen woonde, adviseerde ze mij om Frans te leren. Wanneer ik haar vertelde dat waar ik woon iedereen Nederlands spreekt, zei ze: “Ah. Dan heb je je vergist. Je woont niet in België. Je woont in Nederland, dat is een stuk van Duitsland. Je moet dringend Duits gaan leren.”
Dat is één van de redenen waarom Amerikanen niet al te vaak over andere landen denken: het is verwarrend en het bezorgt ons hoofdpijn.
De eerste keer dat ik me bewust werd van de Lage Landen, was toen ik ongeveer zes jaar was. Er was een evenement in Montana waar “alle verschillende afkomsten die ons Amerikanen maken” werden gevierd. In een grote sporthal stonden verschillende standjes. Elk standje vertegenwoordigde een land en op de tafels lagen eten, kledij en voorwerpen uit dat land. Ik nam samen met mijn moeder, tante, en wat slechtgezinde nonna’s plaats aan de Italiaanse tafel.
De volwassenen begonnen alles op tafel te zetten, en schreeuwden tegen de voorbijgangers dat ze onze ravioli en torta di nocciole moesten komen proeven. Wij, kinderen, probeerden stiekem torta di nocciole van tafel te grissen en de boze nonna’s sloegen met houten lepels op ons hoofd om ons in het gareel te krijgen. Zo wist iedereen wat zijn of haar plaats was.
Ik kon het meeste van wat de nonna’s zeiden niet verstaan, op één zin na die ze vaak leken te herhalen: “Vai a cagare in un secchio di carbone.” Ik begreep toen niet dat het betekende “ga kaka doen in een kolenemmer”, maar ik kon het perfect nazeggen.
Toen we het na een tijdje beu werden om met houten lepels op ons hoofd geslagen te worden, besloten we om de andere standjes te bezoeken. En daar zag ik voor het eerst een visioen van de hemel. Er stond een tafel met daarop een berg kaas gestapeld, terwijl er voor die tafel blonde kinderen op houten klompen ronddansten. De grote, blonde moeders en grootmoeders die achter de tafel zaten, leken steeds vrolijker te worden naarmate we meer kaas aten, en ze lachten toen ze zagen hoe we op klompen probeerden te lopen.
Eén van de grote vrolijke blonde dames probeerde mij wat Nederlands te leren, terwijl ze me een bord vol kaas aanreikte. “Goeiedag. Welkom in Nederland. Hou je van kaas?” Ik antwoorde haar met de enige anderstalige zin die ik kende: vai a cagare in un secchio di carbone. “Oh”, zei de grote vrolijke blonde dame, “Italiaans is zo’n mooie taal!”
Pas jaren later ontdekte ik dat deze vriendelijke blonde mensen een invloed op Amerika hebben gehad die veel verder reikte dan jonge kaas en een ietwat overdreven vorm van vrolijkheid. Zo was de oorspronkelijke naam van New York City blijkbaar Nieuw-Amsterdam. Dat is een interessant feitje, maar ik denk dat de meeste mensen ermee akkoord gaan dat New York gewoon beter klinkt. Ik kan me moeilijk voorstellen dat Liza Minnelli uit volle borst “Nieuw-Amsterdam, Nieuw-Amsterdam!” zou zingen, net zoals ik het vreemd zou vinden als die beroemde meidengroep uit de jaren 1990 De Specerijenmeisjes zou hebben geheten. Sommige dingen klinken gewoon beter in het Engels.
New York heette ooit Nieuw-Amsterdam. Maar je kunt je toch niet voorstellen dat Liza Minnelli uit volle borst “Nieuw-Amsterdam, Nieuw-Amsterdam!” zou zingen? Sommige dingen klinken gewoon beter in het Engels© RV
Er bestaan Nederlandse woorden in het Amerikaans-Engels waarvan ik de herkomst totaal niet kende totdat ik in België kwam wonen. Een goed voorbeeld is het woord gezondheid. In het Amerikaans-Engels is het gewoon een gek klinkend woord dat we gebruiken als iemand niest. Niemand weet wat het betekent. Het hoeft ook niets te betekenen, het is gewoon een grappig geluid. Stel je mijn verbazing voor toen ik voor het eerst niesde in het bijzijn van mijn Vlaamse echtgenoot, en hij ineens zei: “Gezondheid!”
“Hoe ken je dat woord?”, vroeg ik. “Het is een Nederlands woord!”, antwoordde hij. “Haha, je probeert me voor gek te houden”, zei ik. “Gezondheid is een grappig klinkend Engels woord dat we gebruiken om mensen aan het lachen te maken als ze niezen.” Nu, jaren later, blijkt dat mijn echtgenoot gelijk had!
In het Amerikaans-Engels is ‘gezondheid’ gewoon een gek klinkend woord dat we gebruiken als iemand niest. Niemand weet wat het betekent
Er zijn tussen talen en culturen altijd woorden die niet kunnen worden vertaald omdat het concept in een andere cultuur niet bestaat. Voorbeelden zijn “speculoos” en “peperkoek”. Geen van die dingen vind je in Amerika, dus is er ook geen woord voor. Je zou minstens een paar alinea’s nodig hebben om die concepten goed in het Engels te beschrijven, en vraag me aub niet hoe je vol-au-vent of waterzooi zou moeten uitleggen in het Engels. Geen concept, geen woord. Je blijft gewoon wenend achter met je hoofd in je handen.
Hetzelfde gebeurt bij mij als ik probeer om een American Birthday Cake te beschrijven aan jullie, mensen uit de Lage Landen. De meeste mensen denken dat ik het heb over zo’n klein rechthoekig geel cakeje in een plasticfolie dat je in de Carrefour koopt en waar je god-weet-wat mee doet.
Maar daar heb ik het niet over. Een Amerikaanse Birthday Cake is een prachtig, meerlagig, met suiker gevuld kunstwerk, met een kleverige, suikerrijke glazuurlaag tussen elke laag en over de hele buitenkant. En het maakt je instant gelukkig. Het is geluk op een presenteerblaadje. Maar het maakt niet uit hoe vaak ik dit al jaren aan mensen hier heb proberen uit te leggen, het lijkt wel alsof ze halverwege afhaken en denken: “Ah ja, zo’n geel cakeje van Carrefour.”
Jaren geleden, toen ik Nederlands begon te leren, zei een Duitse medestudent dat het makkelijk voor mij zou zijn omdat Engels mijn moedertaal was. Ik keek hem aan alsof hij gek was. Ik had me al afgevraagd wat hij als Duitser überhaupt in die les deed. En nu dacht hij dat ik het makkelijk had? Zelfs Vlamingen hebben het moeilijk met Nederlands, kijk maar hoe ze hun eigen televisieprogramma’s ondertitelen!
“Nederlands is echt een supermoeilijke taal”, zei ik. “Jawohl”, zei hij, in niet-zo-perfect Nederlands.
Maar dat is dus mijn lot: tot de dag komt dat het echte leven voor mij wordt ondertiteld – wat misschien het enige positieve aan de AI-revolutie zal zijn – moet deze Amerikaanse vrouw gewoon haar best doen om zichzelf in deze moeilijke taal verstaanbaar te maken voor de mensen uit de Lage Landen. En ik weet dat ik succesvol ben geweest op de dag dat we allemaal samen kunnen vieren met een échte, grote, Amerikaanse verjaardagstaart!
nl
Geef een reactie
Je moet ingelogd zijn op om een reactie te plaatsen.