Publicaties
Artikel

Het einde van het oliemannetje

Moderne natiestaten scheppen beelden van zichzelf. Opiniemakers discussiëren over het wezen van de nationale cultuur. Hoe voltrok dat proces zich in Nederland?

Artikel

De geest laten waaien

Historicus H.L. Wesseling (1937-2018) verkiest de synthese boven het specialisme, en staat in een typisch Nederlandse, veeleer essayistische traditie.

Artikel

De geest laten waaien. Henk Wesseling als Nederlands historicus

Ter gelegenheid van de tachtigste verjaardag van H.L. Wesseling (1937), een van de belangrijkste nog levende historici in het Nederlandse taalgebied, schreef hoogleraar cultuurgeschiedenis Jo Tollebeek een portret. Wesseling, die de synth...

Artikel

De bibelots van de moderniteit. Over Alfred Stevens

In het voorjaar van 2009 was in Brussel de eerste overzichtstentoonstelling te zien van het werk van de laat-negentiende-eeuwse genreschilder Alfred Stevens. Die tentoonstelling is in het najaar te bezichtigen in het Van Gogh Museum in Amst...

Artikel

Populair zonder canon?

Redacteur Jo Tollebeek leidt het tweede nummer in van de achtenveertigste jaargang van Ons Erfdeel. Hij gaat daarbij in op drie artikelen in verband met geschiedenis die in dit nummer opgenomen zijn: een artikel over geschiedenis in prime t...

Artikel

Geyl contra Ter Braak

Na het lezen van een deel van het Verzameld Werk van Menno ter Braak schreef de Utrechtse hoogleraar en historicus Pieter Geyl, het essay \Reacties op Ter Braak en Du Perron\". De teneur was uitgesproken negatief maar dat hoeft geen verwond...

Artikel

Historisch besef in Vlaanderen. Identiteit en vervreemding

De auteur schetst een somber beeld: \Door de ontmanteling van het humaniora-ideaal en de inadequate reactie van de historici daarop heeft de geschiedenis haar vroegere positie verloren. Daarnaast hebben de mutaties die de traditionele natio...

Artikel

Romantiek in België

Ter gelegenheid van de viering van 175 jaar België werd in 2005 in Brussel een tentoonstelling georganiseerd met als titel “Romantiek in België”. Bij die tentoonstelling verscheen een catalogus: De romantiek in België. Tussen werkelijkheid,...

Artikel

Het kleine gebaar. Romantiek in Nederland

Recensie van: Ronald de Leeuw, Jenny Reynaerts & Benno Tempel (red.), Meesters van de Romantiek. Nederlandse kunstenaars 1800-1850, Waanders, Zwolle, 2005, 320 p. en van de gelijknamige tentoonstelling die gehouden werd in de Rotterdams...

Artikel

Een verstilde geschiedenis

Recensie van: De Gouden Delta der Lage Landen. Twintig eeuwen beschaving tussen Seine en Rijn, Mercatorfonds Paribas, Antwerpen, 1996, 404 p.

Artikel

Kossmanns zelfportret

Bespreking van het autobiografische \Familiearchief. Notities over voorouders, tijdgenoten en mijzelf\" (Bert Bakker, Amsterdam, 1998, 214 p.) van de Nederlandse historicus E.H. Kossmann."

Artikel

De vloek van het regionalisme? De Leuvense universiteit in 1968

Drie keer werd de Leuvense universiteit tijdens de jaren 1960 geconfronteerd met rumoer en straatgeweld. De conflicten in 1962, 1966 en 1968 leidden uiteindelijk tot een splitsing: de Nederlandstalige afdeling van de universiteit bleef in...

Artikel

Een Gronings requiem

Recensie van een levendig en uitstekend geschreven boek over een noodlottige geschiedenis van Oost-Groningen. Deze geschiedenis wordt geschetst aan de hand van drie Oost-Groningse dynastieën: de aristocratisch levende herenboeren Tijdens, d...

Artikel

Drie geschiedschrijvers over de jodenvervolging

Bespreking van het proefschrift van Conny Kristel: \Geschiedschrijving als opdracht. Abel Herzberg, Jacques Presser en Loe de Jong over de jodenvervolging\" (Meulenhoff, Amsterdam, 1998, 384 p.)"

Artikel

Willem I gebundeld

Bundel teksten van een colloquium in Brussel over Willem I en de geschiedschrijving over deze vorst. C.A. Tamse en E. Witte (red.), \Staats- en Natievorming in Willem I's Koninkrijk (1815-1830)\", VUB Press/ Bosch & Keuning, Brussel-Baa...

Artikel

Homogene nationale culturen?

Bespreking van enkele publicaties over het nationalisme. De recensent is erg kritisch wat betref de publicaties van S.W. Couwenberg, maar de bundel van negentien artikelen onder redactie van R. Detrez draagt wel zijn goedkeuring weg. S.W. C...

Artikel

Het treurige verhaal van een nationale conventie

In dit boek wordt de ontwikkeling van het nationalisme aan een nieuw onderzoek onderworpen. Hoewel de recensent wel opmerkingen heeft bij sommige stellingen, vindt hij dit toch een belangrijke publicatie die alles heeft om ook een \succès d...

Artikel

Verzonnen naties

In het kader van de \Johan Fleerackers-leerstoel\" hield E.H. Kossmann in Leuven drie lezingen over \"de natie in de Nederlanden\". De tekst van deze lezingen is gebundeld en wordt hier besproken. E.H. Kossmann, \"Een tuchteloos probleem. D...

Artikel

\Vlaamse cultuur\"

Kritische bespreking van het essay van de historicus Wim Verrelst. W. Verrelst. \Trots en schaamte van de Vlaming. Een essay over de Vlaamse cultuur in de twintigste eeuw\", DBN/Pelckmans, Kapellen, 196 p."

Artikel

Mythografie

Kritische bespreking van het boek van de Leuvense hoogleraar F.G. Droste, waarin hij de verschillen tussen Vlaanderen en Nederland niet alleen wil beschrijven, maar ook wil verklaren. Volgens de recensent geeft Droste aan de Vlaamse en Nede...

Artikel

Alle cultuur is overspel

Abram de Swaan heeft de reputatie een helder, snel en scherp denker te zijn. De bundeling van twaalf essays bevestigt dat opnieuw. A. De Swaan, \Perron Nederland\", Meulenhoff, Amsterdam, 1991."

Artikel

Huizinga tegen de tijd?

Huizinga is opnieuw in de belangstelling gekomen; dat hangt samen met een aantal ontwikkelingen in de geschiedwetenschap zelf, zoals de renaissance van de cultuurgeschiedenis en de doorbraak van het narrativisme. Het proefschrift van Krul o...

Artikel

Een eigenzinnig historicus

Von der Dunk heeft als historicus alle kenmerken van de romanticus in zich verenigd: breedheid van denken, ongeduld, temperament en koppigheid. H.W. von der Dunk, \Cultuur en Geschiedenis. Negen opstellen\", SDU Uitgeverij, 's-Gravenhage."

Artikel

De Hollandse radicaliteit van Annie Romein-Verschoor(1885-1978)

Overzicht van het leven van Annie Romein-Verschoor, die al van in haar jeugd en in het bijzonder vanaf haar studententijd een radicalisme ontwikkelde, dat zich in haar carrière op diverse niveaus heeft geuit. Na haar huwelijk bleef er voor ...

Artikel

Beschaafd nationalisme

Aan deze bundel werken zestien auteurs mee, sociologen, filosofen, historici, politicologen en juristen. De discussie ontstond na een artikel van Paul Scheffer in de krant \NRC-Handelsblad\", waarin hij op zoek ging naar de waarden die Nede...

Artikel

Jaren van tucht en trouw

Bespreking van een rijk geïllustreerd boek, dat samen met een gelijknamige tentoonstelling over de jaren dertig in België verscheen. \De jaren '30 in België. De massa in verleiding\", ASLK i.s.m. Ludion, Brussel, 1994, 318 p."

Artikel

Historie en leven

De Leuvense historicus Jo Tollebeek heeft in dit werk een wetenschapshistorische analyse gegeven van het denken over geschiedenis in Nederland sinds 1860. Jo Tollebeek, \De toga van Fruin. Denken over geschiedenis in Nederland sinds 1860\",...

Artikel

De ijkmeesters

In dit boek bundelde Jo Tollebeek een tiental artikelen over de Nederlandse en Belgische historiografie. Voor de recensent is het een meesterlijk geschreven boek, met heel wat inspirerende gedachten. Jo Tollebeek, \De ijkmeesters. Opstellen...

Artikel

De rafelrand van de samenleving in historisch perspectief

Recensie van: Fernand Vanhemelryck, Marginalen in de geschiedenis. Over beulen, joden, hoeren, zigeuners en andere zondebokken, Davidsfonds, Leuven, 2004, 303 p.; Jo Tollebeek, Geert Vanpaemel & Kaat Wils (red.), “Degeneratiedenken in B...

Artikel

Een liefde voor Leuven

Recensie van: Jo Tollebeek & Liesbet Nys (m.m.v. Lieve Gevers, Louis Vos & Ruben Mantels), De stad op de berg. Een geschiedenis van de Leuvense universiteit sinds 1968, Universitaire Pers, Leuven, 2005, 380 p.

Artikel

[De toekomst van de Vlaamse Beweging]. Het kaakslagnationalisme

De auteur reageert in dit artikel op de bijdrage van Jo Tollebeek over de toekomst van de Vlaamse Beweging. Hij stemt volledig in met de analyse van Tollebeek. Voor hem is de Vlaamse Beweging een zielig clubje geworden. De doelstellingen va...

Artikel

[De toekomst van de Vlaamse Beweging]. Het valt niet stil

De auteur reageert in dit artikel op de bijdrage van Jo Tollebeek over de toekomst van de Vlaamse Beweging. Hij weerlegt de argumenten van Tollebeek en besluit dat als België verder zal evolueren in confederale richting, een democratisch re...

Artikel

Vaut le voyage. Een parcours van Belgische herinneringen

Bespreking van: JO TOLLEBEEK (hoofdred.), GEERT BUELENS, GITA DENECKERE, CHANTAL KESTELOOT, SOPHIE DE SCHAEPDRIJVER, België, een parcours van herinnering. Deel 1: Plaatsen van geschiedenis en expansie, Bert Bakker, Amsterdam, 2008, 461 p.; ...

Artikel

[De toekomst van de Vlaamse Beweging]. Die de mijn is

De auteur reageert in dit artikel op de bijdrage van Jo Tollebeek over de toekomst van de Vlaamse Beweging. Als de Vlaamse Beweging een toekomst heeft, zal die volgens de auteur liggen in het creëren van een kritisch forum, dat een bijdrage...

Artikel

De vreugden van Houssaye

In dit erudiete en vlot leesbare essay brengen de auteurs hun liefde voor belangeloze studie van het verleden tot uitdrukking. Toch deelt de bespreker de visie van de auteurs op de \historische sensatie\" niet. Jo Tollebeek, Tom Verschaffel...

Artikel

Drie studies over leven en werk van Henri Pirenne

Recensie van: PAUL MORREN, Henri Pirenne. Historiograaf (1862-1935), Garant Uitgevers, Antwerpen/Apeldoorn, 2011, 133 p. SARAH KEYMEULEN & JO TOLLEBEEK, Henri Pirenne, Historian: A Life in Pictures, Leuven University Press, 2011, 123 p....

Artikel

Een nuchtere orangist. Over Herman Balthazar

Luc Devoldere zwaait Herman Balthazar uit, die van 2003 tot april 2019 voorzitter was van Ons Erfdeel vzw. Tot op vandaag wordt Balthazar hogelijk gewaardeerd om zijn minzaamheid, doortastendheid en ware tolerantie in de geest van Oranje.

Aanmelden

Registreer je of meld je aan om een artikel te lezen of te kopen.

Belangrijk om weten


Bij aankoop van een abonnement geef je toestemming voor een automatische betaling. Je kunt dit op elk moment stopzetten door contact op te nemen met philippe.vanwalleghem@onserfdeel.be