literatuur recensie

Geestig, slim en compleet overrompelend: met ‘Corpus Britney’ zet Dominique De Groen een pop-poëtisch meesterwerk neer

Na vier dichtbundels debuteert Dominique De Groen met een roman: Corpus Britney is een lijvige assemblage van beelden en betekenislagen. Tussen de vele verwijzingen naar popcultuur door weerklinkt scherpe kritiek op het kapitalistische vooruitgangsdenken.

De flashy coverafbeelding door digitaal artiest Michael Valdez zet de toon: Corpus Britney grossiert in overdaad, popiconografie en verrukte beeldtaal. Het is duidelijk dat Dominique De Groens lijvige debuutroman (480 pagina’s) veel tegelijk is – speculative fiction, horrorverhaal, historische roman, postmoderne zoektocht – maar in elk geval is het geen klassiek proza.

Corpus Britney begint als detectiveverhaal: de paranormaal begaafde Malayney Melkzuur probeert de verdwijning op te lossen van Bella Goth, een B-horroractrice en Britney Spears-dubbelgangster. Haar zoektocht voert haar door verre virtuele en reële ruimtes: van de onderbuik van Hollywood tot de koloniale geschiedenis van de tabaksplant, van heksenjachten en geschiedenissen van het kapitalisme tot de gepixelde wereld van The Sims.

We kennen De Groen als een maatschappijkritische dichteres. Shop Girl (2017), Sticky drama (2019), Offerlam (2020) en Slangen (2022) vormen een lyrisch-dystopisch oeuvre dat meer-dan-menselijke meerstemmigheid toelaat en zo de mens niet langer als vanzelfsprekende kroon van de schepping opvoert. In die bundels, maar misschien wel het meest expliciet in Slangen, fileert ze het voze kapitalisme in zijn vele verschijningsvormen: de offers die het eist (zoals de teloorgang van witchcraft en vrouwenrechten), de schuld die het produceert (onder meer via de fastfashionindustrie en de geglobaliseerde economie), en de manieren waarop het zich in lichamen nestelt (als een drang naar authenticiteit, maar tegelijk naar theatrale vernieuwing). Dat alles krijgt in Corpus Britney een nieuwe, prozaïsche gedaante.

Witchcraft

Een lineaire of eenduidige plotontwikkeling valt hier niet te verwachten. In plaats daarvan schotelt De Groen een narratieve entropie voor. Niets of niemand is wat het lijkt, personages, plaatsen en zinsdelen echoën elkaar. Malayney, die op bepaalde momenten met anderen samensmelt – zoals met haar voor hekserij veroordeelde voorouder Mallory Milc an t-Saoir – dwaalt door het gekoloniseerde Californië, door Schotland en door stoffige cowboyfilms, maar evengoed door het internet en haar geestige Britney Spears-theorieën (die tegelijk van de pot gerukt en aannemelijk lijken).

Haar gejaagde queeste om Bella Goth op te sporen voert haar door surrealistische landschappen die doen denken aan Ann Quins Tripticks, een experimentele roman waarin een man met zijn minnares het hypocriete, commerciële Amerika doorkruist, op de hielen gezeten door zijn favoriete ex-vrouw.

Tegelijk gedragen De Groens fictieve ruimtes zich als filmsets, waarbij “ieder landschap een ander lijkt te kunnen spelen, elke locatie de dubbelganger is van een al dan niet bestaand origineel”. Een ervaring die nog het beste te vergelijken is met Italo Calvino’s postmoderne roman Als op een winternacht een reiziger (1979): fragmentarische betekenislagen hopen zich op, zonder tot een klassieke afronding te komen.

Malayney Melkzuurs trip leidt uiteindelijk naar het gekoloniseerde Californië, de wieg van het kapitalisme, naar het punt waarop het zich in de samenleving vastzet en gaandeweg ontspoort. Tegelijkertijd kolkt een alternatieve onderstroom door Corpus Britney. De praktijk van witchcraft stelt De Groens vrouwelijke personages in staat gesprekken te voeren met een steen of een invasieve distel die de Californische grond overwoekert, of zelfs de vorm aan te nemen van een cute schaapje of een kraai. Ze vormen een vrouwelijk en clandestien netwerk: “Voor ons geen rijke, stabiele grond. Geef ons rampenzones, omwentelingen, chaos. Wij zijn pioniers”, buldert een hautaine distel.

Met Corpus Britney cultiveert De Groen een literaire bodem waarin de grenzen tussen mens en dier, tussen organisch en anorganisch, tussen het virtuele en het tastbare poreus worden. Geen enkel lichaam is stabiel, coherent of afgesloten: het zijn knooppunten van materiële en virtuele uitwisseling tussen mens en omgeving, waarin Stacy Alaimo’s concept van “transcorporeality” nagalmt. Op diezelfde manier laat De Groen genres en verhaallijnen in elkaar overlopen en elkaar spiegelen, tot een intens en vreemd bevredigend kluwen. De aantrekkingskracht ligt in de suggestie dat alles met alles verbonden is, alsof het antwoord al in de vraag verscholen ligt. Daarmee plaatst ze – net als haar hoofdpersonage – gerichte esthetische ontregeling boven conformisme: “Wie werkelijk iets kan, voegt zich […] zelden naar de esthetische codes van de commerciële spiritualiteit.”

Spookbeeld

Corpus Britney is doordrongen van de referenties naar de popcultuur. De belangrijkste is natuurlijk Britney Spears: ze waart door de roman als icoon, echo en spookbeeld. Fans zien haar als een soort patroonheilige van kwetsbare heldinnen en messy queens, en overladen hun idool met mythes en verhalen. Zo voert het personage van t0xic_slut, Britney-fanaat en complotdenker, haar op als een melancholisch figuur met meerdere alter ego’s – waarvan sommige ouder zijn dan het kapitalisme zelf. Evengoed belichaamt De Groens Britney alle vrouwen die worden geïnspecteerd en ontleed door misogyne blikken: aan het begin van het millennium waren de “Female Body Inspectors” – kortweg “FBI” – overal.

Voor menig millennial zullen de vele andere verwijzingen erkenning oproepen. Want hoewel ze paranormaal begaafd is en Britney-lookalikes opspoort, is Malayney net als ik: vroeger maakte ze gothic avatars op The Sims en vergooide ze uren op internetfora, nu navigeert ze door de apps en verwachtingen van onze kapitalistische samenleving, met de misogynie van de jaren 2000 nog in haar kleren. De Groen zet die referenties vaardig in om haar krankzinnige werelden tot leven te wekken. Ze creëert een pop-esthetisch geheel dat tegelijk zintuiglijk en grappig is: “Hold on tight to your asshole, dit is een wilde rit.”

Wat voor sommige lezers een desoriënterende overdaad zal zijn – in De Groens wereld weet je nooit welke details essentieel zijn voor het plotverloop en welke vooral gebruikt worden om de shiny wereld tastbaarder te maken – vormt voor velen net een welkome vluchtroute: een matriarchaal alternatief voor die kapitalistische vooruitgangsdrang. Gimme more, Dominique, gimme gimme more!

Dominique De Groen, Corpus Britney, het balanseer, Gent, 2026, 480 p.

• debuutroman
• Dominique De Groen