geschiedenis

Stad Gent en ‘de lage landen’ vieren 450 jaar Pacificatie

In 2026 viert Gent de 450ste verjaardag van de Pacificatie van Gent. Een jaar lang staat de stad in het teken van het historische vredesverdrag, met lezingen, expo’s, een podcastreeks en meer. de lage landen brengt in augustus een speciaal themanummer uit.

Vorige week gaf stad Gent, in de Pacificatiezaal van het stadhuis, het startschot voor een herdenkingsjaar ter ere van 450 jaar Pacificatie van Gent. Het komende jaar verzorgt de stad een programma met onder meer lezingen, expo’s, een podcastreeks, wandeltochten en een prijsuitreiking. Ook de lage landen doet mee, met een eigen themanummer.

Blikvangers zijn de vitrinekasten in de inkomhal van het Gentse stadhuis, met waardevolle historische reproducties van archiefstukken. Ze vertellen het verhaal van de Pacificatie, van de voorgeschiedenis tot het verdrag. De documenten zijn vandaag al te bekijken.

Vanaf 1 april kun je een gegidste wandeling volgen langs plekken die het vredesverdrag tot leven brengen, zoals de pacificatiezaal in het stadhuis. Op 26 juni reikt de Beweging Vlaanderen-Europa haar jaarlijkse prijs voor Maatschappelijke Uitstraling uit, met deze keer een focus op Pacificatie.

Ook in het najaar wordt de Pacificatie herdacht, onder meer met de expo ‘Ketterse steden, opstand in de Lage Landen 1566-1585’ in het STAM, een lezing door erfgoedcentrum Liberas, de boekvoorstelling 1578: Had Brussel de Nederlanden kunnen redden?, en natuurlijk de jaarlijkse Pacificatielezing, die afwisselend plaatsvindt in Gent en Breda. De lezing voor deze editie wordt verzorgd door gelauwerd historicus Judith Pollman.

Een kantelpunt in de geschiedenis van de Lage Landen

De Pacificatie van Gent maakt deel uit van de Tachtigjarige Oorlog (1568–1648). De Spaanse koning Filips II voerde anno 1576 een terreurbewind van geweld, onderdrukking en godsdienstvervolging in de Lage Landen. Dieptepunt was de plundering van Antwerpen door Spaanse troepen op 4 november van dat jaar: achtduizend burgers werden vermoord, een groot deel van de stad brandde af.

Op 8 november besloten de zeventien noordelijke en zuidelijke gewesten van de Nederlanden één front te vormen tegen de Spaanse bezetter, en stelden ze een politiek en militair verzoeningsakkoord op. Belangrijke afspraken bij de Pacificatie waren de gezamenlijke uitdrijving van de Spaanse troepen, (tijdelijke) vrede tussen katholieken en protestanten, en een streven naar interne eenheid van de Nederlanden.

De Pacificatie van Gent was een cruciaal keerpunt in de Tachtigjarige Oorlog. Voor het eerst was er een brede alliantie tegen het Spaanse gezag – maar het bleek een fragiel en tijdelijk verbond. De religieuze en politieke verschillen tussen de noordelijke en zuidelijke Nederlanden waren te groot voor een duurzame eenheid. De Opstand leidde uiteindelijk tot de splitsing van de Habsburgse gewesten en de vorming van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden.

De Pacificatie bood dus geen blijvende oplossing, maar ze werd wel een mijlpaal in het politieke en culturele bewustzijn van de Lage Landen.

Een speciaal themanummer van ‘de lage landen’

Wij sluiten ons met de lage landen aan bij de festiviteiten. In augustus verschijnt een speciaal themadossier over het historisch belang van de Pacificatie voor de voormalige Nederlanden en de blijvende betekenis ervan voor Vlaanderen en Nederland.

Wat was de culturele en taalkundige impact van deze poging tot verzoening? Hoe klonk die “vrede op papier” in de literatuur en kunsten van toen? En hoe echoot het idee van eenheid-in-verscheidenheid in het actuele (politieke) landschap?

Het Pacificatiedossier zal tien grote artikelen bevatten: een mix van interviews, essays en achtergrondverhalen die de Pacificatie belichten vanuit de thema’s politiek, geschiedenis, literatuur, taal en kunst. Enkele verhalen zullen in het Frans en Engels vertaald worden voor publicatie op les plats pays en the low countries. Zo krijgt de herdenking van de Pacificatie van Gent ook een internationale uitstraling.

Tot dan kun je op onze site en in de komende nummers van het tijdschrift terecht voor verhalen over en achtergrond bij alles over de laaglandse geschiedenis.

Meer info over het programma op de website van Stad Gent

• pacificatie