Publicaties
Marie Reintjes wil álles kunnen schilderen
1 Reacties
kunst

Marie Reintjes wil álles kunnen schilderen

Marie Reintjes (1990) is altijd aan het kijken. Zodra ze iets ziet wat haar intrigeert, vraagt ze zich af hoe ze het kan vertalen naar verf. Vaak valt haar oog op alledaagse, bijna lullige onderwerpen: een radiator, twee laarzen, een stippeltjesonderbroek. Zo verstild als die beelden zijn, zo dynamisch is haar manier van schilderen.

Er is een bekende gezichtsillusie waarin je óf een jong meisje ziet óf een oude vrouw. Op een bepaalde manier doen de schilderijen van Marie Reintjes daar aan denken. Het ene moment valt het afgebeelde tafereel op; het andere moment lijkt de verf zelf zich vol in het zicht te positioneren. Binnen een en hetzelfde schilderij lijken figuratie en abstractie steeds om de beurt de aandacht op te eisen. Het onderwerp is voor Reintjes niet zozeer inhoudelijk interessant: het gaat haar eerder om de vormen en kleuren. Als haar iets opvalt, vraagt ze zich gelijk af hoe ze dat zou kunnen schilderen. Die gretige houding resulteert in een gestaag groeiend oeuvre dat bestaat uit soms onderling heel verschillende schilderijen, onderwerpen en stijlen. Ook haar carrière groeit: inmiddels heeft ze deelgenomen aan diverse duo- en groepsexposities binnen en buiten Nederland. Bovendien ontving ze in 2017 een werkbeurs Jong Talent van het Mondriaan Fonds.

Grondniveau

Reintjes werkt op basis van foto’s. Op haar telefoon beginnen de mapjes uit te puilen. Ze kiest vaak voor alledaagse onderwerpen: pratende mensen in een café of een trein, een plafondlamp, een wat melancholisch hondje. Ze schuwt grotere onderwerpen zeker niet, maar tegelijkertijd is niets te klein of te eenvoudig voor haar: ze heeft een wijds Noors landschap geschilderd, maar ook een vaasje bloemen op tafel. Beide vielen haar immers op. Het kijken staat altijd aan, want deze kunst vereist een aandachtige blik. Reintjes is zich er echter van bewust dat zelfs haar geoefende blik blinde vlekken kent: ze liep eens met iemand door de stad die van alles opmerkte over de gevels van de gebouwen. Toen realiseerde ze zich dat haar blik veel sterker op het grondniveau was gericht, wat eigenlijk mooi past bij haar interesse in het gewone en zelfs banale.

De kunstgeschiedenis speelt zeker een belangrijke rol in Reintjes’ werk. Ze gebruikt bekende motieven uit de schilderkunst en heeft zich verwant gevoeld met de natuurbeleving van de romantici. Haar werk oogt echter weinig theoretisch of cerebraal, maar juist open en uitnodigend. Een van de eerste dingen die ze leerde was de suggestie: de kijker het schilderij in zijn hoofd laten voltooien. Verschillende doeken hebben een dreigende sfeer of nodigen uit tot je afvragen wat er buiten beeld gebeurt, zoals de onbemand dobberende Canoe (2016). Zo’n mogelijke verhalende invulling interesseert haar wel, maar dat was niet het uitgangspunt toen ze de foto uitkoos waar ze het schilderij op baseerde. Wat haar aanvankelijk aantrok was iets formelers, iets abstracters bijna: het contrast van de gele kano op het blauwe water. Reintjes’ werk lijkt te draaien om het plezier van hoe dingen er nu eenmaal uit zien en hoe ze vervolgens geschilderd kunnen worden. Waar het onderwerp vaak rustig oogt, is de verf dynamisch en levendig aangebracht – enthousiast is misschien het beste woord. Je ziet de bewegingen ook duidelijk terug; die worden niet weggemoffeld of gladgestreken. Wilde action painting is het zeker niet; eerder een inzichtelijke manier van schilderen. De toeschouwer krijgt vaak een goed idee van hoe de doeken zijn ontstaan en hoeveel streken of welke bewegingen er nodig zijn geweest. Samen met de onderwerpkeuze geeft dat Reintjes’ schilderijen een intieme sfeer.

Intuïtie

De foto’s dienen echt als een vertrekpunt. Soms voegt Reintjes iets toe of verplaatst ze een beeldelement, maar negen van de tien keren laat ze dingen weg. Het is echter altijd het schilderen zelf dat al snel de prioriteit krijgt, waarbij het eindresultaat gevoelsmatig tot stand komt. Na veel oefening is de geoefende blik deel geworden van de intuïtie; vergelijk het met een getrainde muzikant die improviseert. Reintjes krijgt echt een adrenalinekick tijdens het schilderen, want als je zo bondig schildert kan een verkeerde beweging of beslissing grote gevolgen hebben. Elk mens heeft een beperkt voorstellingsvermogen, vertelt ze, maar al doende kun je over die begrenzing heen. Het werkt haar juist tegen wanneer ze een heel duidelijk idee heeft van wat ze wil gaan doen. Ze pakt er een schilderij bij van het karkas van een wild zwijn, en wijst de gedeeltes aan waar ze naar eigen zeggen te veel aan het denken was.

Het zwijnenkarkas kwam terecht in wat Reintjes de strafhoek noemt: een rijtje schilderijen in met hun voorkant naar de muur toe, waar hun maker (voorlopig) niet naar wil kijken. Haar schilderijen maakt ze snel, deels omdat een gering oppervlak nu eenmaal sneller beschilderd is, deels omdat dat haar de mogelijkheid geeft intuïtief te schilderen. Ze heeft vaak maar een halfuur nodig om te weten of een schilderij geslaagd is of niet. Doordat ze meer ruimte tot haar beschikking kreeg, kreeg ze ook de behoefte om op grotere doeken te werken, al worden haar kunstwerken nooit heel groot, laat staan opzichtig monumentaal. Er spreekt eenzelfde bescheidenheid uit de afmetingen van de doeken als de manier waarop een paar streken genoeg zijn om een voorstelling neer te zetten. Dit is prachtig beknopte kunst.

Ongrijpbaar

Een aantal recente, grotere doeken doet denken aan kaligrafie. Op Dreaming in the saltwater (2019) vormen een paar lijnen een heel landschap: één kronkellijn die een berg voorstelt, een andere een riviertje. Begroeiing wordt weergegeven door een groengekleurde krabbel. De landschapselementen zijn nauwelijks uitgewerkt, maar het is gelijk duidelijk wat er te zien is: een vergevorderde bondigheid die, naast kaligrafie, ook doet denken aan pictogrammen of landkaartsymbolen. Deze kaligrafieachtige stijl is niet per se nieuw in haar werk: ook in een vroeger werk als Wave (2016) is een enigszins vergelijkbare manier van schilderen te zien, maar dan op een véél kleiner oppervlak: 18 bij 12 tegenover de 80 bij 85 centimeter van Dreaming in the saltwater. Op zo’n klein vlak komt een penseelstreek natuurlijk veel groter uit.

De vergelijking tussen Wave en Dreaming in the saltwater laat eigenlijk al zien hoe moeilijk het is om Reintjes’ stijl ergens op vast te pinnen. Haar hand en oog zijn telkens weer duidelijk terug te zien in haar schilderijen, maar de ontwikkeling laat zich moeilijk vaststellen geeft ze zelf ook toe. Wie graag ziet dat een schilder zich in een welhaast rechte lijn ontwikkelt, bijvoorbeeld geleidelijk aan van figuratie naar abstractie, komt bij haar bedrogen uit. De onderlinge diversiteit is juist toegenomen. In 2018 schilderde ze bijvoorbeeld het voor haar doen erg realistische Dirty Boots én Pretty Boy, waarin de jongen bestaat uit een beperkt aantal dikke, kronkelende streken. Een uitgebeend doek als Bottle stamt juist uit het jaar daarvóór, terwijl de onvoorbereide kijker best eens zou kunnen denken dat Reintjes haar stijl tot de kale essentie heeft teruggebracht. Op basis van stijl is het vrijwel onmogelijk deze doeken op chronologische wijze te ordenen. Zelf ziet ze het ook niet zitten om zich definitief toe te leggen op één bepaalde stijl of aanpak. Ze houdt er ook niet van om iets te schilderen waarvan ze al weet hoe dat moet: door op zoek te gaan naar oplossingen houdt ze zichzelf scherp en enthousiast. Elk onderwerp vraagt om een eigen aanpak, waardoor ook de stilistische diversiteit ontstaat. Bovendien geeft die houding haar kunst iets prettig ongrijpbaars, terwijl die altijd uitnodigend blijft: probeer eens om je heen te kijken zoals Reintjes dat doet. Stel je eens voor dat dat allemaal verf kan worden.

Aanmelden

Registreer je of meld je aan om een artikel te lezen of te kopen.

Sorry

Je bezoekt deze website via een openbaar account.
Je kunt alle artikelen lezen, maar geen producten kopen.

Belangrijk om weten


Bij aankoop van een abonnement geef je toestemming voor een automatische herabonnering. Je kunt dit op elk moment stopzetten door contact op te nemen met philippe.vanwalleghem@onserfdeel.be.