kunst, taal opinie

Ik hou van u – zolang u uit Nederland komt

Als we Jeroen Kleijne moeten geloven, kunnen Vlamingen niet zingen over de liefde. Voor zijn boek Vlinders in m’n hoofd, met de honderd mooiste liefdesliedjes in de Nederlandse taal, selecteerde hij amper een handvol Vlaamse teksten. Onbegrijpelijk, want is het Nederlands niet de taal van achttien miljoen Nederlanders én van zeven miljoen Vlamingen?

Toegegeven, het is een zielige calimeroreflex wanneer Vlamingen bij alles wat onder de noemer van Nederlandse taal en cultuur wordt gepubliceerd met een apothekersweegschaaltje afwegen of Vlaanderen wel voor 7/25^ste vertegenwoordigd is. We kennen die non-discussie al heel lang bij het uitreiken van literaire prijzen. Maar als het te gortig wordt, dan moet het ons wel even van het hart.

Het Nederlandstalige lied wordt sinds de vroege jaren 1960 ook in Vlaanderen geschreven en gezongen, soms onder de wat kneuterig klinkende noemer kleinkunst. In een pil van ruim vierhonderd bladzijden over de honderd mooiste Nederlandse liefdesliedjes hoop je daar dan ook iets van terug te vinden. Niet dus!

Jeroen Kleijne (1965) is geen specialist in de materie, hij is een publicist die boeken maakt over allerlei onderwerpen. Hij geeft zelf aan dat de basis voor Vlinders in m’n hoofd een vraag van hem was aan zevenentwintig Nederlandse radio-dj’s – ik wist niet dat dit oubollige woord nog werd gebruikt – naar hun top tien van liefdesliedjes in het Nederlands. Die lijst heeft Kleijne aangevuld met nummers waarvan hij vond dat ze niet mochten ontbreken en met persoonlijke favorieten.

Kortom, het boek is het resultaat van slordige research, bij elkaar geflanst tussen allerlei ongetwijfeld drukke publicistenactiviteiten door.

Kleine correctie: in Kleijnes boek staan vijf liefdesliedjes van Vlamingen, plus de vertaling van Brels ‘Ne me quitte pas’. Van die vijf zijn er twee van Raymond van het Groenewoud, waaronder ‘Je veux de l’amour’, een vertaling van een lied van de Franstalige Canadees Robert Charlebois, die Kleijne verkeerdelijk een Fransman noemt. Dat Clouseau opduikt, mag niet verwonderen. De Clouseaumania was eind jaren 1980 ook in Nederland gigantisch, en ‘Daar gaat ze’ is – toegegeven – een fijne tekst van Jan Savenberg. Dat kan bezwaarlijk gezegd worden van ‘Ik wil je’ van De Kreuners, een oorwurm van een melodie maar een tekstje van vijftien in een dozijn. En zonder de hulp van de Nederlandse Diggy Dex, die een hit scoorde met een rapversie van ‘Fantastig toch’, was Eva De Roovere vermoedelijk ook niet in dit boek beland.

Met andere woorden: Kleijne kent het Vlaamse repertoire hoegenaamd niet en is te lui geweest om zich daarover te informeren. Een paar artiesten die hij interviewde, gaven hem nochtans de pap in de mond. Zowel Stef Bos als Raymond van het Groenewoud vernoemen ‘Vierhoog in de wolken’ van Johan Verminnen als één van hun favoriete liefdesliedjes, Kreuner Walter Grootaers noemt ‘Irene’ van De Mens en Huub van der Lubbe noemt twee liedjes van Gorki (Luc De Vos): ‘Mia’ en ‘Lief konijntje’. Die laatste titel bestaat niet, maar wat zou Kleijne dat nou controleren. Wellicht bedoelt Van der Lubbe ‘Arme jongen – de redding is nabij’ met de regel: “lieveling, lief konijn, hartendiefje”. Nee, zelfs bij die nadrukkelijke suggesties van artiesten die hij interviewt, gaat er bij Kleijne geen belletje rinkelen: “Tiens, zouden er nóg liedjes geschreven zijn in Vlaanderen?”

Het kan niet de bedoeling zijn dat ik in dit korte bestek de lacune opvul die Kleijne in zijn boek laat. Dat zou van slordige research getuigen, haastig in elkaar geflanst tussen andere schrijfopdrachten door. Maar een snelle blik op het jaarlijkse radioprogramma De Lage Landen Lijst (dat tot voor enkele jaren ook in Nederland werd uitgezonden) levert toch al wat namen uit de Vlaamse liedjescanon op: Zjef Vanuytsel, Kris De Bruyne, Jan De Wilde, Wim De Craene, Bart Peeters…

Hoe moeilijk kan het zijn? Hoe kan je je boek de pretentie aanmeten de mooiste liefdesliedjes uit de Nederlandse taal te verzamelen, en dan ‘Mia’ van Gorki of ‘Rozane’ van Wim De Craene niet opnemen? Geen weet hebben van ‘Lieve Jacoba’, een gedicht van de Nederlander Jan Arends, prachtig op muziek gezet door Kris De Bruyne? Jan De Wilde drukt zijn liefde uit door te beloven trouw en lief te zijn als een ‘Golden Retriever’ – al blijft ‘Brugge’ zijn meest ontroerende liefdeslied. Met ‘Tussen Antwerpen en Rotterdam’ schreef Zjef Vanuytsel een vertederend liefdesliedje en dat deed hij een paar jaar voor zijn dood nog eens over met een gebroken stem in ‘Als je zomaar weg zou gaan’. En hoe klassiek zijn ‘Liefde is alles’ van Bart Peeters of ‘Laat me nu toch niet alleen’ van Johan Verminnen intussen? Door twee Vlaamse radio-dj’s een top tien te vragen was je daar al achter gekomen.

Wellicht verdienen ook Willem Vermandere (‘Voor Marie-Louise’), Noordkaap (‘Ik hou van u’), Kommil Foo (‘Kom hier dat ik u draag’), Yevgueni (‘Als ze lacht’) of Lieven (‘Neerhof’) een plek in zo’n liefdesliedjeslijst. En dan zijn er nog Guido Belcanto, Hugo Raspoet, Pommelien Thijs, Wannes Cappelle, Buurman, Hannelore Bedert, Lieven Tavernier…

Als iemand uitdrukkelijk komt aandraven met “in de Nederlandse taal” als afbakeningsgebied voor een liedjesverzameling, dan had een redacteur bij uitgeverij Nijgh & Van Ditmar toch ook die reflex moeten hebben. Zo had die persoon een pak Vlaamse vlinders van de verdrinkingsdood kunnen redden.

Jeroen Kleijne, Vlinders in m’n hoofd. De mooiste liefdesliedjes in de Nederlandse taal, Nijgh & Van Ditmar, Amsterdam, 2026, 448 p.

• Lage Landen Lijst
• liefdesliedjes
• Nederlandstalige muziek