Publicaties
Cream on Chrome verzoent hard en zacht met zijn interactieve design
0 Reacties
© Flora Lechner
© Flora Lechner © Flora Lechner
kunst

Cream on Chrome verzoent hard en zacht met zijn interactieve design

De naam verraadt het al een beetje: in het oeuvre van Cream on Chrome komen het zachte en het harde bij elkaar. Het vanuit Rotterdam opererende designduo brengt de menselijke maat terug in de technologie, en maakt tegelijk ongemerkte veranderingen inzichtelijk. Interactiviteit speelt daarbij een centrale rol.

Het allerprilste begin van het project 4-D News (2019) was een gesprek met een kop koffie erbij. De in Duitsland opgegroeide Jonas Althaus (1989) en de uit Zwitserland afkomstige Martina Huynh (1992) hadden elkaar leren kennen tijdens hun studententijd aan de Design Academy Eindhoven. Eén van de dingen die ze tijdens het koffiedrinken bespraken, was dat ze zich beiden nog de uitbundigheid en behulpzaamheid herinnerden waarmee Duitsland in 2015 vluchtelingen ontving.

Dat jaar sprak bondskanselier Angela Merkel de beroemde woorden Wir schaffen das uit om aan te geven dat het land de grote toestroom van vluchtelingen zou aankunnen. Een paar jaar later was dat enthousiasme al flink bekoeld, ook in de media. Toen ze erover spraken, stelden Althaus en Huynh vast dat die verschuiving naar een hardere houding zich geleidelijk en min of meer ongemerkt had voltrokken.

Vele gesprekken later volgde 4-D News, een installatie die bewust op een nieuwsredactie lijkt. Het onderdeel Geo-News bestaat uit een videoscherm met een fysieke schuifbalk (denk aan de interface van YouTube). Daarmee kunnen bezoekers steeds door de tijd springen tussen 1990 en 2019. Voor beide en alle tussenliggende jaren wordt in kaart gebracht hoe toen over de Syrische dat Aleppo werd geschreven. Eind jaren 2000 heette die nog het centrum van de Syrische economie te zien; in het begin van het decennium daarop brak de oorlog uit en veranderde de toon in kranten mee met de nieuwe omstandigheden.

De andere component van het werk is het Updating Article, dat over een scrollbalk beschikt en fragmenten uit kranten toont, rondom het veelgeciteerde Wir schaffen das. Naarmate de tijd vorderde, kregen discussies waarin die slogan aangehaald werd een andere lading: niet meer het vraagstuk of Duitsland vluchtelingen kon opvangen, maar hoe zij deel konden uitmaken van de arbeidsmarkt. Het project was voor het eerst te zien in Z33 (Hasselt) en daarna onder meer tijdens de Dutch Design Week 2019 (Eindhoven).

Cream on Chrome kijkt ook uit naar een vertoning van de installatie, later dit jaar in Duitsland. Voor die bezoekers zal deze specifieke vluchtelingenthematiek zich veel dichter bij huis bevinden.

Converseren en observeren

Cream on Chrome opereert in een wereld die veel verder reikt dan het product- of grafisch design dat veel mensen met design associëren. Althaus merkt op dat de reikwijdte van ontwerpers veel groter is geworden. Zeker in een tijd waarin veel aandacht is voor het milieu, draait design niet (alleen) meer om een product, maar evenzeer ook om vraagstukken rond duurzaamheid, productieprocessen en politiek. Daar komt bovendien uitgebreid onderzoek bij kijken, waarvoor designers experts raadplegen.

De door Cream on Chrome behandelde thema’s zijn divers: van het basisinkomen en smart homes tot journalistiek en globalisatie. Maar alvorens de vorm en de inhoud bij elkaar komen, zijn daar wel de nodige eigen gesprekken aan voorafgegaan. Met elkaar natuurlijk, maar ook met mensen met hun eigen expertises en praktische ervaring: van een hogeschool voor journalistiek tot Japanse ambachtslieden.

Althaus en Huynh zien hun installaties en performances als een manier om gesprekken te beginnen

Het oeuvre van Cream on Chrome lijkt met enige fantasie op een zandloper of achtvorm, die aan twee kanten uit conversaties bestaat, met in het midden een installatie. Althaus en Huynh zien hun installaties en performances immers als een manier om gesprekken te beginnen.

Al tijdens hun studententijd benutten de twee ontwerpers-in-opleiding elkaars praktische vaardigheden en kennis en werkten ze in een ondersteunende rol mee aan elkaars projecten. Althaus had het plan om werk over technologische ontwikkelingen te maken en hij wist dat Huynh de nodige ervaring had met het maken van digitale prototypes. Op haar beurt was Huynh geïnteresseerd in de praktische kennis van de als productontwerper opgeleide Althaus.

Zij had oog voor het abstractere, grotere niveau; hij was juist sterk geïnteresseerd in het alledaagse en zintuiglijke

Bovendien bleken ook hun perspectieven elkaar aan te vullen: zij had oog voor het abstractere, grotere niveau; hij was juist sterk geïnteresseerd in het alledaagse en zintuiglijke. Het bleek zo goed te klikken dat een samenwerking logisch was. Naast projecten die ze gezamenlijk hebben geïnitieerd, maken ze ook werk waarin één van de twee het voortouw neemt en de ander een ondersteunende rol vervult. Wanneer dat is gebeurd, zie je vaak pas in de verantwoording aan het einde van de videodocumentatie van zo’n werk.

Dat Cream on Chrome zulke (solo)projecten toch onder dezelfde duo-vlag presenteert is vrij logisch, niet in de laatste plaats omdat ze toch voortkomen uit een vergelijkbare houding. Althaus’ afstudeerwerk Within Touching Distance (2018) was een installatie met drie bewegende gordijnen die op het gedrag van bezoekers reageerden, die daar dan weer een scala aan reacties op vertoonden: van het gevoel dat er een inbreuk werd gemaakt op hun persoonlijke ruimte, tot waardering voor het intieme gevoel dat smart home-technologie kan bieden.

Huynh tekende zelf voor onder meer Basic Income Café (2019), waarin samen koffiedrinken een even praktische als invoelbare metafoor wordt voor het basisinkomen: iedereen krijgt bij binnenkomst een kopje, maar als je meer wil moet je zelf je bonen malen. In beide gevallen biedt interactiviteit ook een mooie kans om menselijk gedrag te observeren. Design kan door het interactieve aspect bovendien functioneren als een intelligente manier om duidelijk te maken hoe (de blik op) de wereld vorm krijgt.

De menselijke maat

Toen Althaus en Huynh nadachten over een geschikte naam voor hun studio, voelden ze aan dat die een ogenschijnlijke tegenstelling moest verenigen. Chroom verwijst naar het killere, technologische aspect van hun werk: naar de achterliggende apparatuur en programmatuur die het dagelijkse leven vormgeven. De crème daarentegen staat voor het zachte en warme: de menselijke maat. Die laatste komt ook tot uiting in de interactiviteit, die je dwingt je om na te denken over de aangesneden thema’s, ook vanuit de rol die je als “toeschouwer” krijgt toebedeeld.

De interactiviteit dwingt de toeschouwers om na te denken over de aangesneden thema’s

Nadat Althaus het concept van 4-D News aan iemand had uitgelegd op de Dutch Design Week 2019, merkte die persoon op dat “dit ook gewoon op je iPhone zou kunnen”. Maar dan ga je voorbij aan de verlokking van de ongebruikelijke vorm: 4-D News maakt informatie waar je misschien nooit bij stil hebt gestaan opeens heel aantrekkelijk om uit te pluizen.

Over de menselijke maat merkt Huynh op dat hun werk wel vrij conceptueel kan zijn, maar dat het hen ook altijd gaat om een terugkoppeling naar het dagelijkse leven. In samenwerking met weer andere experts werken ze nu aan een doorontwikkeling van 4-D News onder de naam Newsslider. Die zal functioneren als een praktische tool om de veranderende verslaglegging rond andere onderwerpen inzichtelijk maken.

Recent heeft Cream on Chrome de grenzen van design nog verder opgerekt met Proxies on Trial (2020), waarin ze lenen uit zowel het toneel als de juridische wereld. Het project is een conceptuele rechtszaak over doorgeschoten globalisatie. Gepast deftig gekleed verhoren Althaus en Huynh verschillende gebruiksvoorwerpen (!) over hun rol daarin. Zo probeert de stropdas vol te houden dat hij maar zijdelings betrokken is bij de problematiek rond multinationals en aandelenmarkten. De rekenmachine lijkt niet veel kwijt te willen over zijn eigen betrokkenheid. Het is aan de bezoekers om te oordelen over de mate waarin zij misdaden hebben begaan en hoe ernstig die zijn.

“Is dit nog design?”, vraag ik me hardop af. “Ja”, antwoordt Huynh zonder enige twijfel. Cream on Chrome schept namelijk situaties waarin zulke abstracte onderwerpen eindelijk eens goed besproken kunnen worden.

Website Cream on Chrome

Agenda:

  • Cream on Chrome heeft een interactief koffiezetapparaat, Green Box Barista, ontworpen voor Z33 in Hasselt.
  • 4-D News is van 11 juni 2021 tot en met 9 januari 2022 te zien in MKG Hamburg.
Aanmelden

Registreer je of meld je aan om een artikel te lezen of te kopen.

Sorry

Je bezoekt deze website via een openbaar account.
Je kunt alle artikelen lezen, maar geen producten kopen.

Belangrijk om weten


Bij aankoop van een abonnement geef je toestemming voor een automatische herabonnering. Je kunt dit op elk moment stopzetten door contact op te nemen met philippe.vanwalleghem@onserfdeel.be.