Publicaties
BURGERLIJKE OUTLAWS. Over de boeken van Herman Koch
1 Reacties
Voor abonnees
literatuur

BURGERLIJKE OUTLAWS. Over de boeken van Herman Koch

(Jeroen Vullings) Ons Erfdeel – 2014, nr 1, pp. 40-47

Dit is een artikel uit ons papieren archief

Het is uitzonderlijk wanneer een schrijver uit een klein taalgebied doorbreekt in de Verenigde Staten. De Nederlandse schrijver, televisiemaker en acteur Herman Koch (1953) overkwam dat met The Dinner, de Engelse vertaling van Het diner (2009): nog nooit prijkte een oorspronkelijk Nederlandstalige roman zo hoog op de Amerikaanse bestsellerlijst. Achteraf, in de gerieflijke overlevering der succesvollen kent succes maar één verhaal: dat van de vloeiende lijn, almaar opwaarts, zonder haperingen en tegenslag. Maar zo was het niet met Koch. Hij moest er in de loop van zijn literaire carrière hard voor werken, veel vallen, opstaan en nóg een keer de storm in.

Verder lezen?

Dit is een artikel waarvoor je moet betalen. Koop dit artikel of neem een abonnement om toegang te hebben tot alle verhalen van de lage landen.

€3

€4/maand

€40/jaar

JefVanStaeyen

Het enthousiasme over "het Diner", dat ik pas onlangs (februari 2021) las — al stond het sinds lang op een denkbeeldig lijstje —, kan ik niet delen.
Toegegeven, misschien heeft het in eerste instantie te maken met de betwistbare keuzes die Paul en zijn vrouw Claire maken, die voor menige lezer, waaronder ik, niet alleen immoreel zijn, maar waarmee ze hun zoon Michel, die ze willen beschermen, op de lange duur in de vernieling rijden. Ze beschermen vooral zichzelf, en een soort "Van oude Menschen..." wacht hém op.
En misschien denk je (of alvast: denk ik) bij zo'n setting — een diner met twee koppels — aan roemruchte conflicten in prachtige taal. Maar in dit boek wordt verhoudingsgewijs weinig gezegd, en wat wel gezegd wordt is behoorlijk slapjes als argument. Herman Koch ziet zich zelfs verplicht, in zowat de eerste helft van het boek, eindeloos te leuteren over de restaurant-cultuur en over Nederlanders in de Dordogne. Wat hij zegt is grappig en veelal terecht, maar het had wat minder mogen zijn. Tenzij Koch op die manier de verveling wil doen voelen, die je in zo'n restaurant hebt terwijl je hongerig wacht op je gerecht.
Twee dingen steken me veel meer tegen.
Eén: ik krijg onmogelijk de uiteenlopende kenmerken van Paul in één personage. Okee, mensen zijn complex, vol verrassingen, maar niet zo. Paul is de eeuwig twijfelende en onzekere man, die plots heel zelfzeker en vol zelfbeheersing gewelddadig wordt. Niet éénmaal, geen tweemaal, maar meermaals. Bovendien slaagt Koch er amper in te duiden waarom hij dat wordt: een affiche aan de muur? de kleur van een vest? Het is weinig. Ook twijfelt die man geen ogenblik hoe hij moet reageren wanneer hij de daad van zijn zoon ontdekt.
Evenmin slaagt Koch erin de tijdspanne van het diner als kader te gebruiken. Nadat hij, en de disgenoten, en de lezer in een eerste deel (een eerste gang) veel tijd verloren hebben — er is ook nauwelijks wat gezegd — ziet Koch zich verplicht de ene flash-back na de andere te brengen, waarin de ik-persoon de lezer vertelt wat er voordien is gebeurd. Dat is nogal wat. Daarbij gaat Koch voorbij aan het feit dat voor de lezer, terwijl de ik-persoon hem dat alles vertelt, de klok gewoon doorloopt. [Met een hij-persoon had dat probleem niet bestaan.] Ten langen leste vraag je je af hoe het komt dat de anders zo actieve en ondernemende Serge urenlang binnen aan tafel blijft zitten, terwijl zijn drie disgenoten buiten staan.
Ik bedoel: als lezer krijg ik dat alles onmogelijk in de tijdspanne van een diner, ook al vindt dat diner plaats in een van die restaurants waar wachten en ceremonieel de belangrijkste bezigheden zijn. Heel kort komt het uiteindelijk dan toch tot een discussie, maar één, of zelfs twee disgenoten zitten er voor spek en bonen bij.
Conclusie: het argument waarover gediscussieerd wordt is zwak, en de vorm past er niet op. Dat er uiteindelijk meer geslagen dan gesproken wordt, mag niet verrassen.

Aanmelden

Registreer je of meld je aan om een artikel te lezen of te kopen.

Sorry

Je bezoekt deze website via een openbaar account.
Je kunt alle artikelen lezen, maar geen producten kopen.

Belangrijk om weten


Bij aankoop van een abonnement geef je toestemming voor een automatische herabonnering. Je kunt dit op elk moment stopzetten door contact op te nemen met philippe.vanwalleghem@onserfdeel.be.