Publicaties
Bonjour, Mr. Bean Maigret!
0 Reacties
Wankel
literatuur

Bonjour, Mr. Bean Maigret!

Gezeten bij de ouderwetse open haard heb ik drie vooroorlogse Maigrets herlezen, de ene na de andere.

Rowan Atkinson, zeg je? O ja, Mister Bean! De Engelse acteur zal het nog lang moeten verdragen dat de kijkende mensheid hem bij zijn bekendste filmnaam noemt. Velen kennen hem alleen als de nonsensicale brokkenpiloot die mompelend over de wereld strompelt. Maar misschien komt daar nu wel verandering in, nu hij ouder is geworden, meer op een echte burgerman is gaan gelijken, ja, nu hij zelfs in de huid is gekropen van de bekendste Franse middenstandsburger: commissaris Maigret.

Ik keek verrast op toen ik Mister Bean plotseling, onder een vilten hoed en in een zwarte jas, door avondlijke Parijse straatjes zag lopen, van de ene bistro naar het andere cabaret, alleen maar gewapend met zijn pijp, de dwaalsporen volgend van zware jongens en lichte meisjes. Spoedig won hij mijn sympathie. Hij liet zelfs het imago van Bean uit de achtergrond verdwijnen. Natuurlijk beantwoordde hij niet echt aan het beeld dat ik van de commissaris meedraag, in mijn herinneringen aan de lectuur van de 75 romans en de 28 short stories die Simenon ooit aan de commissaris heeft gewijd.

Ik heb nog altijd heimwee naar de Simenontjes uit de Zwarte Beertjes

Laat mij hier niet te veel opscheppen, maar ik heb de meeste van die verhalen gelezen. Echt waar. Ik ben de trotse bezitter van de verzamelde Simenon in een Frans-Zwitserse editie uit de jaren zestig. Was dat niet de eerste volledige collectie?

Ik heb ook nog altijd heimwee naar de Simenontjes uit de Zwarte Beertjes, de Nederlandse pocketreeks uit de jaren vijftig en zestig, met de legendarische Dick Bruna-omslagen. In een vlaag van naastenliefde heb ik die Beertjes ooit weggeschonken aan een andere fan. (Zij droegen weliswaar de gevolgen van intense lectuur). Tegenwoordig zijn ze verzamelaarsobjecten.

De Grote Literaire Consecratie

Verstokte lezers zullen altijd wel blijven redetwisten over de filmgedaante van hun boekenhelden, zowel als over de omslagen van hun lievelingsboeken. Wie is de beste, de sterkste van de lange reeks internationale Maigret-acteurs? Jean Gabin? Velen verkiezen Bruno Cremer. Was Dick Bruna inderdaad de sterkste illustrator?

De jongste verfilmingen gaan gepaard met een nieuwe serie Simenonedities in verscheidene Europese landen. Op het einde van vorige eeuw leek een hoog- en een eindpunt bereikt te zijn, toen de bekendste Belgische schrijver in de Pléiade werd opgenomen. De Grote Literaire Consecratie! Met drie dikke dundrukdelen tegelijk. Het leek wel een vergoeding voor het feit dat Simenon (O, schande!) nooit de Nobelprijs heeft gekregen.

De prestigieuze editie was geen kerkhof. Daar heeft John voor gezorgd, de tweede van de vier Simenon-kinderen, die nu de literaire erfenis beheert en die ook filmproducer is. John heeft zijn blik op de internationale propaganda voor die erfenis nog verbreed. Niet toevallig koos hij geen Franse maar een Engelse acteur en een Engelse versie voor zijn prenten.

Het is 30 jaar geleden dat Simenon overleed en 90 jaar dat Maigret werd geboren

Een en ander vestigt de aandacht op een dubbele verjaardag: het is dertig jaar geleden dat Simenon overleed en negentig jaar dat Maigret werd geboren.

Hier en daar zijn nieuwe anderstalige edities in de maak. In Nederland loopt sinds een jaar of vijf een serie nieuwe vertalingen bij uitgeverij De Bezige Bij. In Zwitserland, waar Diogenes Verlag veertig jaar lang de exclusieve Duitstalige uitgever van Simenon was (220 boeken met een totale oplage van zes miljoen exemplaren), is onlangs een nieuw Verlag ontstaan op basis van nieuwe vertalingen. Het legde meteen drieëntwintig Simenons in het uitstalraam, waarvan twaalf Maigrets.

Te midden van al dat letterengeweld werd ik bezocht door een winterse plaag die mij dwong binnenshuis te blijven, warme thee te drinken voor mijn rauwe keel en nieuwe pantoffels te kopen met het oog op warme voeten. Gezeten bij de ouderwetse open haard heb ik drie vooroorlogse Maigrets herlezen, de ene na de andere. Het heeft mijn genezing bevorderd. De verhalen uit de gezellige tijd van voor de Computer en het Internet, toen een commissaris van de Quai des Orfèvres, tijdens een langdurige zware ondervraging op zijn bureautje, bij het vuur van een kolenkachel, een paar sandwiches en een glas pression uit de naburige Brasserie Dauphine kon laten brengen, voor hem en voor zijn arrestant,… Die verhalen bleken goed stand te houden.

Simenons opname in de Pléiade leek wel een vergoeding voor het feit dat hij (O, schande!) nooit de Nobelprijs kreeg

In de stamboom van Simenon zitten zowel Vlamingen als Walen. Niet verwonderlijk voor iemand uit Luik, la cité ardente, de vurige geboortestede van de schrijver. Via zijn moeder had Simenon verwanten in het nabije Vlaamse en Nederlandse Limburg. Bij hen leerde hij (een beetje) Nederlands en proefde hij de sfeer van het land. In de herinnering aan hun streek vond hij onder meer de inspiratie voor La maison du canal (1933), een korte roman die zich afspeelt aan de Zuid-Willemsvaart, tussen Neeroeteren en Maaseik. Het is een overgangsroman tussen de eerste Maigretreeks en de zogenaamde romans durs, zijn niet-politieromans met meer literaire en psychologische pretentie.

Iemand zou eens een essay moeten schrijven over de Vlaming (en de Nederlander) zoals Simenon die in zijn verhalen laat optreden. Typisch voor hem is zeker Chez les Flamands, (1932), waarin Maigret terecht komt bij Vlamingen die een schipperscafé annex kruidenierszaak uitbaten in de streek van Givet, tussen de Belgische en Franse grens. Schippers, kanalen, rivieren hebben de zelf graag heen en weer varende schrijver altijd aangetrokken.

Iemand zou eens een essay moeten schrijven over de Vlaming (en de Nederlander) zoals Simenon die in zijn verhalen laat optreden

Wie een van zijn eerste volwaardige romans durs wil lezen, neme Le bourgmestre de Furnes ter hand, (De burgemeester van Veurne), daterend uit de herfst van 1931. Het verhaal is gebouwd op een van zijn grote thema’s: een man op rijpere leeftijd die tracht te breken met zijn milieu, daarvoor jusqu’au bout de son rouleau gaat, tot het einde van zijn krachten, en natuurlijk een drama teweegbrengt.

Lees vooraf wel de waarschuwing die vooraan in het boek staat: “Ik ken Veurne niet, ik ken zijn burgemeester noch zijn bewoners. Veurne is voor mij alleen als het ware een muzikaal motief…” Het doet denken aan de uitspraak van Jean Giono:” Ik schrijf niet over Provençalen, ik schrijf over mensen”. Dat is ook waar voor Simenon, maar niet altijd helemaal. In een roman uit 1947, Le clan des Ostendais, (De vlucht uit Oostende), over Vlaamse zeelieden op de vlucht in de oorlogszomer van 1940, spelen de Vlaamse-Franse taalverhoudingen een zeer realistische rol.

Troostende lectuur

De verschillende genres die Simenon beoefende, vind je ook terug in zijn in Nederland gesitueerde verhalen. In Delfzijl herdenkt men graag het feit dat de eerste Maigrets daar geboren werden aan boord van een boot. En in Groningen zal een echte fan van de harde romans zeker weten dat ene Kees Popinga de pijnlijke hoofdfiguur is uit L’homme qui regardait passer les trains (De man die de treinen voorbij zag gaan), uit 1930, een der vroegste harde en “meest Simenonse” romans. Troostende lectuur is wel anders…

Als ik daar aan denk, vraag ik mij af, naar welk genre de voorkeur ging van de grote schare landgenoten die Simenon op de lijst van de Honderd Grootste Belgen hebben geplaatst: op de tiende plaats bij de Franstaligen, op de zevenenzeventigste bij de Vlamingen.

Ik gok op de Maigrets.

Aanmelden

Registreer je of meld je aan om een artikel te lezen of te kopen.

Belangrijk om weten


Bij aankoop van een abonnement geef je toestemming voor een automatische betaling. Je kunt dit op elk moment stopzetten door contact op te nemen met philippe.vanwalleghem@onserfdeel.be