literatuur

Astrid Roemer (1947-2026), de grande dame van de Surinaamse literatuur

Astrid H. Roemer (1947-2026) is op vrijdag 9 januari 2026 overleden. Ze was de eerste Surinaamse schrijver die de prestigieuze Prijs der Nederlandse Letteren ontving.

Schrijver Astrid H. Roemer (1947-2026) is op 78-jarige leeftijd overleden in haar woonplaats Paramaribo. Dat melden Surinaamse media Starnieuws en Waterkant.

Roemer, die geboren is in Suriname en jarenlang in Nederland woonde, behoorde tot de succesvolste auteurs in het Nederlandse taalgebied. Ze debuteerde in 1970 onder het pseudoniem Zamani met de poëziebundel Sasa: mijn actuele zijn. Haar Nederlandse doorbraak kwam er in 1982, met haar roman Over de gekte van een vrouw. Haar meest ambitieuze werk was de romantrilogie Gewaagd leven (1996), Lijken op liefde (1997) en Was getekend (1999), waarin ze schreef over het Suriname onder het Bouterse-regime (1980-1988). Roemers geboorteland – met zijn kleine geschiedenissen maar net zo goed de verhalen over kolonisatie, slavernij, corruptie en dekolonisatie – loopt als een centraal thema doorheen haar werk.

De wereld die Roemer in haar “drieling” beschrijft, lijkt “op die in het oeuvre van auteurs als Salman Rushdie”, schreef August Hans den Boef in de lage landen (toen nog Ons Erfdeel). “Net als hij beschrijft Roemer een caleidoscoop van gevoelens, dromen en symbolen, van fantasieën en herinneringen, van geluiden, geuren en beelden.”

IN DIT DOSSIER LEES JE AL ONZE STUKKEN OVER ASTRID ROEMER

In 2016 ontving Roemer de P.C. Hooftprijs voor haar “tegelijk scherpe en relevante interventies in het publieke debat zijn én complexe literaire verbeeldingen van de geschiedenis van Suriname”. Vijf jaar later werd ze bekroond met de Prijs der Nederlandse Letteren, als eerste Surinaamse schrijver. De feestelijke uitreiking door de Belgische koning Filip werd geannuleerd vanwege Roemers steun aan Desi Bouterse. In een interview met collega-schrijfster Tessa Leuwsha in de lage landen ter gelegenheid van de bekroning zei Roemer: “Ik houd van mijn geboortestad. De kuststad van mijn lieve moeder, wetend dat daarin ook een achterland van Amazoneregenwoud meevibreert. Daarbij voel ik mij Astrid Heligonda Roemer en wellicht vooral aardbewoner. (…) Mijn werk onderwerpt zich aan een taalbegrenzing maar op het intermenselijke vlak is het grenzeloos.”

Haar laatste roman, ‘DealersDochter’, verscheen in 2023. Maria Vlaar loofde het in de lage landen als een “ijzersterke, zinderende roman”, waarin Roemer “naast de pijn van slavernij ook een glimp van heling laat schijnen over Paramaribo.” Haar laatste werk bevestigt volgens Vlaar Roemers status als de “grande dame van de Surinaamse literatuur”.

In een bericht schrijft Roemers uitgeverij Prometheus: “Astrid Roemer laat een literaire nalatenschap na die van blijvende betekenis is voor de Nederlandse literatuur, het Caribisch gebied en Suriname. Haar werk zal zowel nationaal als internationaal groots gewaardeerd, gelezen, bestudeerd en besproken blijven worden.”

• Astrid Roemer